جمال الدين محمد الخوانساري

49

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

5233 رأس العلم الحلم . سر علم ودانائى حلم وبردباريست . پوشيده نيست كه حلم از اجزاى علم نيست نهايت چون ثمرهء علم ولازم علم راست است بآن اعتبار سر آن شمرده شده . 5234 رأس الفضائل العلم . سر فضيلتها علم ودانائى است ، مراد به « فضيلتها » هر صفتي است كه باعث مزيّت وزيادتى مرتبهء كسى گردد . 5235 رأس الحلم الكظم . سر بردبارى فرو بردن خشم است ، زيرا كه عمده سببي كه آدمي را از جا بر آرد وباعث خلاف حلم وبردبارى شود خشم است ، پس كسى كه خشم را فرو برد حلم وبردبارى در هر باب بر أو سهل باشد . 5236 رأس التّقوى ترك الشّهوة . سر پرهيزگارى ترك شهوت وخواهش است . 5237 رأس الفضائل ملك « 1 » الغضب وإماتة الشّهوة . سر فضيلتها مالك بودن خشم است وميرانيدن شهوت ، يعنى اين كه كسى خشم را مغلوب خود سازد وبسبب آن از جا بر نيايد وبمقتضاى آن عمل نكند ، وشهوت وخواهش را از خود زايل كند تا اين كه بسبب آن در معاصي نيفتد . پوشيده نيست كه هر گاه چند فضيلت باشند كه هر يك عمده باشند هر يك را

--> ( 1 ) شارح ( ره ) « ملك » را بكسر ميم ضبط كرده وبفتح وضمّ آن نيز درست است ، وهر سه مصدر است بمعنى مالك شدن .